ruimtevaarders

RECENSIE GAZ DE STANDAARD

 

 

20.04.2015 | DE STANDAARD | door Wouter Hillaert

 

Leven, waarom moederen wij?

 

Voor Viviane De Muynck schreef Tom Lanoye zijn eerste monoloog. Gaz van Theater Malpertuis laat een moeder zien nadat haar zoon zichzelf heeft opgeblazen.

 
Dit weekend was het de beurt aan Tielt, om het zoveelste doelwit te spelen van de toeristische herdenkingsoperatie getiteld ‘de Groote Oorlog’. Zo liepen ruim 2.000 mensen mee op in het Woordfront van Saskia De Coster, ter herinnering aan de vele slachtoffers van de eerste gasaanvallen. Zelf wilde Lanoye in Gaz liever niet terugblikken, maar het geweld van vandaag behandelen. Zijn keuze viel op een combinatie tussen Syriëstrijders en shockterrorisme à la Charlie Hebdo.
Waarom massamoordenaars graag gezien zijn in theater? Ze zijn de tragische helden van de mediamaatschappij. Als in de Griekse tragedie geven ze één gezicht aan alle maatschappelijke schuld. En daartegen brengen toneelschrijvers dan graag de onverklaarbaarheid van een hoger lot in, terwijl ze wel stiekem kicken op zoveel blinde overtuiging. Zo gaf Milo Rau het woord aan Anders Breivik of Lars Norén aan Bastian Bosse.
 
Tom Lanoye koos voor Gaz een andere benadering: de blik van de overblijvende moeder. Ook in Reizen Jihad kon je ze al horen. Zij spiegelt veel meer ons eigen perspectief: deelachtig aan alle onbegrip, maar daardoor ook buitengesloten. Wat is onze eigen medeverantwoordelijkheid? Van die vraag is de moeder van de terrorist de verhevigde belichaming. Eens het felle licht van de camera’s weer andere prooien heeft gevonden, rest hen enkel de schaduw van hun eigen voortbestaan. De echte tragedie is blijven
leven.
 
Ontsnappen kan niet meer
Zo staat Viviane De Muynck er ook, bij aanvang van Gaz. Ze houdt haar twee armen boven elkaar. Als koesterde ze nog haar baby van weleer, waarvan de natuur eerst een man met een eigen wil maakte, en het lot daarna een moordenaar. Wat zij het leven gaf, zaaide zelf de dood, ook voor zichzelf. Zo draagt ze de ware naweeën van terrorisme. Niet met gekruiste armen, maar ingekeerd, wars van elke meligheid. Ze heeft vastgesteld. Ze heeft aanvaard. Ze zal er nooit mee rondkomen.
Het enige waar deze moeder zich aan kan vasthaken, is de zaal, het oog van de gemeenschap. Kon De Muynck in vorige monologen nog bogen op de beeldenrijkdom van regisseurs als Jan Lauwers of Fabrice Murgia, dan heeft regisseur Piet Arfeuille haar hier volledig overgeleverd aan zichzelf en het publiek. De scène is één bunker van grijze snelbouwstenen. Alle gordijnen zijn neergehaald, zelfs de achterpoortjes van Theater Malpertuis zijn dichtgemetseld. Gaz kiest het kader van een isoleercel, een mortuarium, een echoput met de afmetingen van een rechtszaal. Ontsnappen kan niet meer.
 
‘Hij’. Het eerste woord van de moeder is geen naam. Het drama dat ze torst, heeft er geen. Behalve het moederschap zelf, dan. Klassiek begint Lanoyes tekst bij de herinnering aan de geboorte, het eeuwig tijdelijke verbond tussen moeder en zoon. ‘Moeders?’ schampert De Muynck. ‘We worden weggegomd. Hier een lijntje, daar een lijntje. Tot we helemaal worden overtekend. Door de buitenwacht en zijn verleidingen.’
 
Ware ontroering
Als Lanoye ergens goed in blijft, dan wel zijn inzicht in het vrouwelijke perspectief, met hier zelfs een extra zorg rond kinderen die hij nooit heeft gehad. Nochtans blijkt zijn schriftuur zelf vrij mannelijk, zoals zijn zinnen op doel gericht zijn in hun stilistische gratie, hun intellectuele welluidendheid. Lanoye bedient De Muynck met een apologie die uithaalt naar de ‘tegelspreuken’ over terrorisme in de media, maar scoort ook zelf graag puntige wijsheden over radicalisme of de reacties erop.
Zo claimt zijn moeder haar gelijk, zacht maar zelfbewust. Wat ze allemaal aan verwijten heeft moeten binnenvreten, kaatst ze nu naar de gemeenschap terug. ‘De opiniemakers en de ideologen. De politici en de welzijnswerkers. De ronselaars, de lasteraars. Ze maken van hem afwisselend een held of een beest. Zonder tussenweg: barbaar of martelaar. Ik zoek hém. Een kind van mij. Geen trofee van een of ander gelijk.’ De ware ontroering volgt aan het slot, waar deze vrouw haar eigen kwetsbare twijfels blootlegt. De Muynck laat diep in haar ziel kijken, zoals ze haar ogen neerslaat in volle verlatenheid, om de zaal daarmee dan vol aan te kijken. Ze kijkt niet met haar irissen, maar met haar binnenste, met haar hele historiek. De hele bunker licht er van op.

 

> Lees artikel op standaard.be

 


20.04.2015 | RECENSIE GAZ IN DE STANDAARD



NEWS ARCHIVE

01.07.2018 | INTERVIEW ANNE-CÉCILE VANDALEM LE MONDE (FR)

01.07.2018 | REVIEW ARCTIQUE THEATRAL MAGAZINE (FR)

26.06.2018 | DAS FRAÜLEIN INSTAGRAM TAKEOVER

16.05.2018 | TEASER ARCTIQUE

22.02.2018 | RECENSIE ARCTIQUE IOGAZETTE

31.01.2018 | REVIEW ARCTIQUE RTBF.BE (FR)

30.01.2018 | VISITE AU THÉÂTRE NATIONAL

26.01.2018 | ARCTIQUE DEMANDEZLEPROGRAMME

25.01.2018 | RECENSIE ARCTIQUE LE VIF (FR)

25.01.2018 | RECENSIE ARCTIQUE L’ECHO (FR)

25.01.2018 | AANKONDIGING ARCTIQUE LA LIBRE (FR)

24.01.2018 | INTERVIEW ANNE-CÉCILE VANDALEM BX1

22.01.2018 | INTERVIEW ANNE-CÉCILE VANDALEM BRUZZ.BE

16.01.2018 | VIDEO ARCTIQUE THÉÂTRE NATIONAL

29.12.2017 | DE STANDAARD TIPT ARCTIQUE

30.08.2017 | START BOUW ARCTIQUE

26.03.2017 | RECENSIE KLOK VAN A IN DE VOLKSKRANT

21.03.2017 | RECENSIE KLOK VAN A IN DE THEATERKRANT

13.03.2017 | AANKONDIGING KLOK VAN A OMROEP ZEELAND

07.11.2016 | TRISTESSES RTBF

03.10.2016 | TRISTESSES MEILLEUR SPECTACLE PRIX DE LA CRITIQUE

03.10.2016 | L’ECHO PRIX DE LA CRITIQUE TRISTESSES

30.06.2016 | TRISTESSES PRIX DE LA CRITIQUE

30.05.2016 | GAZ OP TAZ 2016

26.05.2016 | RUIMTEVAARDERS FACEBOOK

10.05.2016 | TRISTESSES TRAILER

09.05.2016 | INTERVIEW VIVIANE DE MUYNCK NACHTKRITIK (DE)

29.04.2016 | RECENSIE TRISTESSES MOUVEMENT (FR)

20.04.2016 | RECENSIE TRISTESSES RTBF (FR)

20.04.2016 | RECENSIE TRISTESSES LE SOIR (FR)

15.04.2016 | RECENSIE TRISTESSES LE VIF (FR)

12.04.2016 | REVIEW TRISTESSES L’ECHO (FR)

12.04.2016 | RECENSIE TRISTESSES LA LIBRE (FR)

08.04.2016 | INTERVIEW ANNE-CÉCILE VANDALEM BRUZZ (FR)

08.04.2016 | TRISTESSES L’ECHO (FR)

06.04.2016 | TRISTESSES LE SOIR (FR)

05.04.2016 | RECENSIE LILIOM 8WEEKLY (nl)

04.04.2016 | INTERVIEW JULIE VAN DEN BERGHE NPO

04.04.2016 | RECENSIE LILIOM DE VOLKSKRANT

04.04.2016 | RECENSIE LILIOM NOORDHOLLANDS DAGBLAD

04.04.2016 | RECENSIE LILIOM PAROOL (nl)

04.04.2016 | RECENSIE LILIOM NRC

02.04.2016 | RECENSIE LILIOM RIRO

02.04.2016 | RECENSIE LILIOM THEATERKRANT

02.04.2016 | EELCO SMITS NOOIT MEER SLAPEN OP NPO

02.04.2016 | LILIOM TRAILER

31.03.2016 | RECENSIE LE GRAND CIRQUE KAROO (FR)

26.03.2016 | RECENSIE LE GRAND CIRQUE KNACK

25.03.2016 | RECENSIE LE GRAND CIRQUE DESTANDAARD

24.03.2016 | RECENSIE LE GRAND CIRQUE LALIBRE.BE (FR)

20.03.2016 | RECENSIE LE GRAND CIRQUE DEMORGEN

20.03.2016 | INTERVIEW SIMON DE VOS RADIO KLARA (NL)

08.03.2016 | TEASER LE GRAND CIRQUE

02.01.2016 | BEST WISHES FOR 2016

20.12.2015 | SLUMBERLAND CD & THEATRE NOW PRIJS

03.12.2015 | VACATURE STAGAIR ASSISTENT SCENOGRAFIE

30.10.2015 | GAZ TRAILER

01.10.2015 | GAZ OP TOUR

11.06.2015 | SLUMBERLAND SELECTED FOR THEATERFESTIVAL 2015

20.04.2015 | RECENSIE GAZ IN DE STANDAARD

20.04.2015 | REPORTAGE GAZ WTV

18.04.2015 | RECENSIE GAZ IN FOCUS KNACK

18.04.2015 | RECENSIE GAZ CUTTING EDGE

16.03.2015 | TOM LANOYE OP POMPIDOU (klara)

03.04.2015 | INTERVIEW TOM LANOYE OP WTV

03.04.2015 | GAZ OP HOERA CULTUUR!

01.04.2015 | INTERVIEW MET VIVIANE DE MUNCK

26.03.2015 | XS FESTIVAL

20.02.2015 | RECENSIE SNEEUW KNACK

15.02.2015 | BESPREKING SNEEUW IN DE THEATERKRANT

13.02.2015 | RECENSIE SNEEUW IN DE STANDAARD

10.02.2015 | RECENSIE SLUMBERLAND DE MORGEN

10.02.2015 | IVANOV INTERVIEW OP INFOCULTUUR

04.02.2015 | RECENSIE SLUMBERLAND IN KNACK

02.02.2015 | RECENSIE SLUMBERLAND DE STANDAARD

29.01.2015 | RECENSIE IVANOV DEMORGEN ****

28.01.2015 | RECENSIE IVANOV KNACK ****

28.01.2015 | SLUMBERLAND OP AVS

26.01.2015 | IVANOV OP FOCUS TV

25.01.2015 | RECENSIE IVANOV DESTANDAARD

25.01.2015 | RECENSIE IVANOV COBRA.BE ****

13.01.2015 | SLUMBERLAND TRAILER

16.10.2014 | OPENING 10 JAAR PASSA PORTA

05.06.2014 | ZIGZAG ZIGZAG IN DE SELECTIE THEATERFESTIVAL

23.05.2014 | XPERIMENTS IN A BLACK BOX

07.05.2014 | VISITING TERVUREN

19.02.2014 | LENZ ETCETERA

15.02.2014 | BESPREKING LENZ IN DE STANDAARD

01.02.2014 | DERNIERE AMERIKA

01.02.2014 | TRAILER LENZ

24.01.2014 | RECENSIE ZIGZAG ZIGZAG IN KNACK

22.01.2014 | PREMIERE ZIGZAG ZIGZAG

06.01.2014 | RUIMTEVAARDERS POCKET

29.11.2013 | RECENSIE AMERIKA THEATER HEUTE (DE)

20.11.2013 | RECENSIE AMERIKA MÜNCHNER FEUILLETON (DE)

21.11.2013 | RECENSIE AMERIKA CULT-ZEITING (DE)

10.10.2013 | TRAILER AMERIKA

06.10.2013 | RECENSIE AMERIKA THEATERKRITIKEN (DE)

04.10.2013 | RECENSIE AMERIKA SÜDDEUTSCHE ZEITUNG (DE)